جستجو و یافتن معادل فارسی لغات عربی رایج در زبان پارسی
هُبوط یا هُبوطِ انسان، مفهومی در دستگاه نظری و آموزههای اسلامی، یهودی و مسیحی است. هُبوط به نافرمانیِ انسان در برابرِ خدا و فرستادنِ او به زمین اشاره دارد.
واژهشناسی
ابن فارس میگوید: «هبوط کلمهای است که دلالت بر فرود آمدن میکند.»
ماجرای هبوط
سرآغاز
حوّا و آدم بهعنوانِ نخستین انسانها در باغِ بهشت خوش بودند و میزیستند:
«و یَهُوَهخدا آدم را امر فرموده گفت: از همهٔ درختانِ باغ بیممانعت بخور. اما از درختِ معرفتِ نیک و بد زنهار نخوری! زیرا روزی که از آن بخوری هر آینه خواهی مُرد.»
روایتِ قرآنی:
«گفتیم به آدم (ع) و همسرش در بهشت مسکن اختیار بنمایید و از نعمتهای آن فراوان بخورید؛ ولی نزدیکِ این درخت برای خوردن نشوید؛ زیرا از ستمکاران خواهید بود.»
درخت
تورات، درخت را درختِ شناختِ نیک و بد و دانائی میداند. برخی روایاتِ اسلامی نیز آن را درخت گندم یا انگور یا انجیر دانستهاند.
وسوسهگر
در اندیشهٔ یهودی، مارِ بهشتی موجودیست که حوّا و بعد آدم را وسوسه میکند اما در اندیشه اسلامی شیطان هردو آنان را فریب می دهد :
«.. و مار از همه حیواناتِ صحرا که یَهُوَهخدا ساخته بود هوشیارتر بود و به زن گفت: آیا خدا حقیقتاً گفتهاست که از همهٔ درختانِ باغ نخورید؟! زن به مار گفت: از میوه و درختان باغ میخوریم، لکن از میوهٔ درختی که در وسطِ باغ است، خدا گفت از آن مخورید! آن را لمس مکنید! مبادا بمیرید!.. مار به زن گفت: هر آینه نخواهید مُرد، بلکه خدا میداند در روزی که از آن بخورید چشمانِ شما باز شود و مانندِ خدا دانای نیک و بد خواهید بود.»
اما در اندیشههای اسلامی، این موجود ابلیس است.
نافرمانی و پیآمدِ آن
حوّا و آدم از آنچه خداوند گفته بود سر پیچیدند و پیآمدِ این نافرمانی، آشکار شدنِ برهنگیِ آنان یا آگاهی یافتنِ آنان به برهنگیِ خود بود. پس از آن؛ آدم توبه میکند و یَهُوَهخدا هم وی را میبخشد اما آثارِ برهنگی و گناهِ نخستین بر آنان باقی میماند و از بهشت نیز فرو میافتند.
«... پس از میوهاش گرفته بخورید و به شوهر خود نیز داد و او خورد. آنگاه چشمانِ هر دوی ایشان باز شد و فهمیدند که عریاناند. پس برگهای انجیر به هم دوخته سترها برای خویشتن ساختند.»
پس از نافرمانی، مار و حوّا و آدم به روشی مجازات میشوند:
مجازاتِ مار
«پس یَهُوَهخدا به مار گفت: چونکه این کار کردی، از همهٔ جانوران و از همهٔ حیواناتِ صحرا ملعونتر هستی! [پس] بر شکمت راه خواهی رفت و تمام روزهای عمرت خاک خواهی خورد.»
مجازاتِ حوّا و آدم
«و به زن گفت: درد و حمل تو را بسیار افزون گردانم. با درد فرزندان خواهی زایید و اشتیاقِ تو به شوهرت خواهد بود و او بر تو حکمرانی خواهد کرد.»
تورات گفتارِ خداوند با آدم را نیز چنین به تصویر میکشد:
«و به آدم گفت: “چونکه سخنِ زوجهات را شنیدی و از آن درخت خوردی –که امر فرموده گفتم از آن نخوری– پس به سببِ تو زمین ملعون شد و تمامِ روزهای عمرت از آن با رنج خواهی خورد. خار و خس نیز برایت خواهد رویانید و سبزههای صحرا را خواهی خورد؛ و به عرقِ پیشانیات نان خواهی خورد تا هنگامیکه به خاک بازگردی که از آن گرفته شدی؛ زیرا که تو خاک هستی و به خاک خواهی برگشت؛ و آدم زنِ خود را حوّا نام نهاد زیرا که او مادرِ همهٔ زندگان است؛ و یهُوَهخدا لباسها برای آدم و زنش از پوست بساخت و ایشان را پوشانید؛ و یهُوَهخدا گفت: همانا انسان از آن جهت که خوب و بد را میفهمد مثلِ ما شدهاست»
جستارهای وابسته
مشی و مشیانه
شیطان
زمینمنابع