فرهنگستان پارس واژه

توضیحات

از گروهای اعتقادی در شیعان شیعه غالیه است .
غلوّ در لغت به معنای زیاده و گزافه گفتن و در معتقدات دینی و مذهبی بدین معنا است که انسان چیزی را که بدان اعتقاد دارد، از حدّ خود بسیار فراتر ببرد. در ملل و نحل، غلوّ به ائمه اهل بیت اختصاص یافته و در معنای به حد نبوت یا خدایی رساندن آنان به کار رفته است. از این روی، هر گاه واژۀ «غلات» گفته شد منظور از آن افراد یا فرقه‌هایی هستند که به خدایی امامان شیعه یا حلول روح خدایی در آنان اعتقاد داشته‌اند.
بحث غلو قبل از اسلام نیز وجود داشته است مانند گفتار مسیحیان درباره عیسی و کلام یهودیان درباره عزیر پیامبر که قرآن درباره آن می‌فرماید:
«وقالت الیهود عزیر ابن الله وقالت النصاری المسیح ابن الله ذلک قولهم بافواههم»
و یهود می‌گفتند عزیر پسر خداست و نصاری می‌گفتند مسیح پسر خداست این قول زبانی آنهاست.
اما این بحث و تبدیل شدن آن به فرقه‌های منحرف، بعد از اسلام مطرح شده است و تاریخ پیدایش آن به قرون اولیه بر می‌گردد

چنانکه از روایات امام باقر و صادق فهمیده می‌شود فعالیت غالیان در این زمان گسترش یافته است.
برخی از معروف‌ترین فرقه‌های غالی که در کتاب‌های ملل و نحل آمده است عبارتند از: سبائیه، کیسانیه، بیانیه، خطابیه، قرامطه و تفویضیه. الوهیت ائمه حلول خدا در آنان، نبوت ائمه، تناسخ و نسخ شرایع برخی از عقاید غلات است.
کتاب‌های ملل و نحل، بسیاری از فرقه‌های غالی را زیرمجموعه شیعه قرار داده‌اند. بررسی عقاید این فرقه‌ها و احوال پایه‌گذاران آنها و موضع‌گیری امامان و عالمان بزرگ شیعه، بیرون بودن غالیان از تشیع را نشان می‌دهد .
حکم فقهی
برخی فقهای شیعه، غلات را خارج از فرقه‌های شیعی و حتی مسلمانان دانسته و آنان را به اجماع کافر دانسته‌ند.